على زمانى قمشه اى
20
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
ابو الفداء همزمان با « ماركوپولو » مىزيست ، اما برعكس وى به جهانگردى نپرداخت و تنها به عربستان ، مصر ، بخش شرقى آسياى صغير و شمال بين النهرين سفر كرد ، وى مردى متفكر ، سريع الانتقال ، بسيار مطلع ، صاحب استعداد شاعرى و درعينحال مردى شجاع و داراى استعداد جنگى بود ، خوشرفتارى وى كه زبانزد بسيارى از معاصرانش بود ، با استعداد سياسى او درهم آميخت ، بهگونهاى كه توانست در دورانى بسيار آشفته حيطه فرمانروايى پدرى را حفظ كند ، توسعه بخشد و حكومت خويش را همچنان باقى نگاه دارد ، عصر ابو الفداء روزگارى بس دشوار بود ، پيكار با صليبيان ادامه داشت ، پيشروى مغولان به جانب شام كاملا متوقف نشده و حاكميت مماليك در شام هنوز استقرار نيافته بود ، همه چيز نشان مىداد كه سلطان مصر از نيروى عمدهاى برخوردار خواهد بود ، اين نكته را ابو الفداء دريافت و چهبسا به همين دليل از منزلتى استوار برخوردار گرديد . هنگامى كه ابو الفداء در حماه اقامت داشت ( 717 ق ) به تدوين كتاب جغرافيايى خود دست زد كه نام متواضعانهء « تقويم البلدان » دارد . نظريات ابو الفداء در رياضيات و نجوم نيز براى زمان خود جالب توجه بوده است در اين زمينه وى در درجه نخست به نوشتههاى ابو ريحان بيرونى به ويژه كتاب قانون مسعودى او توجه نموده است ، وى احتمالا از منابع شفاهى و گفتههاى ديگران نيز بهره جسته است اين نكته را در نوشته او در مصب رود اتل ( ولگا ) از گفتهء يك بازرگان و مردم آن ديار و قول مسافران دربارهء هندوستان مىتوان مشاهده نمود . « 1 »
--> ( 1 ) . دايرةالمعارف بزرگ اسلامى ، ج 6 ، ماده ابو الفداء .